Lankidetza eta Elkartasun Funtsen Konfederazioak (CONFOCOS) jakinarazi du Espainia osoan 1.200 tokiko gobernuk baino gehiagok nazioarteko lankidetzaren aldeko apustua egiten dutela, udalerrien lankidetzarako funts desberdinetako bazkide gisa. Igoera nabarmena izan da: 89 tokiko gobernu berri batu dira, aurretik erregistratutako 1.130etatik 1.219ra iritsiz. Hazkundea CONFOCOSen 31. urteurrenarekin bat dator eta, horrela, Hego Globalarekiko lankidetzarekin eta elkartasunarekin konprometitutako udalerrien sarea sendotu da.

CONFOCOSeko presidente Jordi Cuadrasek adierazi duenez, «hazkundeak erakusten du, nazioarteko lankidetzaren aurkako diskurtsoak egon arren, Espainiako udalerriok Hego Globaleko herrialdeen erronkek interpelatuta sentitzen garela. Albiste ona da gure sarean tokiko gobernu berriak sartzen jarraitzea eta pobrezia kronifikatutako egoerak, giza eskubideen urraketak, gatazka armatuak, klima-aldaketaren ondorioak edo behartutako migrazioak bizi dituzten pertsonekiko enpatia izatea. Mundu bidezkoago bat tokiko eremutik eraikitzeko konpromisoak aliatu berriak batzea eta, lehen aldiz, 1.200 tokiko gobernuren kopurua gainditzea ospatzen dugu».

Lankidetza eta Elkartasun Funtsen Konfederazioak autonomia-erkidego desberdinetako bederatzi udal-funtsen baterako lana egituratzen du: Fondo Andaluz de Municipios para la Solidaridad (FAMSI), Fons Català de Cooperació al Desenvolupament, Euskal Fondoa, Fondo Extremeño Local de Cooperación al Desarrollo (FELCODE), Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade, Fons Mallorquí de Solidaritat i Cooperació, Fons Menorquí de Cooperació, Fons Pitiús de Cooperació eta Fons Valencià per la Solidaritat.

Egitura horri esker, udalek, aldundiek, mankomunitateek, kontseiluek eta beste tokiko gobernu batzuek gaitasunak eta baliabideak batu ditzakete nazioarteko lankidetzako politikak sustatzeko; izan ere, banaka garatzea zailagoa izango litzatekeen politikak dira. Atxikitako tokiko gobernuen kopuruaren hazkundeak erakusten du udal-lankidetza ez dela politika estatikoa. Sareak udalerri eta administrazio berriak biltzen jarraitzen du, elkartasun-politiken lurralde-eremua zabaltzen eta tokiko gobernuen arteko lankidetzarako aukera berriak sortzen.

Tokiko gobernu gehiago, egoera kalteberan

Nazioarteko lankidetza une bereziki konplexua bizi ari da. Garapenerako Laguntza Ofizialera (GLO) bideratutako baliabideen murrizketak herrialde eta emaile-erakunde ugariri eragiten die, behar humanitarioak, desparekotasunak eta mundu mailako erronkak areagotzen ari diren testuinguruan. ELGAren datuen arabera, Garapenerako Laguntza Batzordeko herrialdeen garapenerako laguntza ofiziala %23,1 jaitsi zen termino errealetan 2025ean, urteko jaitsierarik handiena izan zen, eta aurreikuspenek 2026an beste murrizketa bat izango dela aurreikusten dute. Murrizketa horiek milioika pertsonarengan dituzte ondorioak.

Testuinguru horren aurrean, udalerrien lankidetzaren aldeko apustuari eutsi eta indartu egiten dio udal-mugimenduak, eta Espainiak tokiko, autonomia-erkidegoetako eta estatuko mailatik lankidetzaren eta elkartasunaren erreferente izaten jarrai dezan laguntzen du. Gogoratu behar da, Garapenerako Laguntza Ofiziala murrizten ari den testuinguru batean, Estatuan %13 igo dela azken urtean.

Tokiko eremutik lankidetzan aritzea, mundu mailako erronkei erantzuteko

Udal-lankidetza oinarrizko ideia batetik abiatzen da: mundu mailako erronka handiek tokiko dimentsioa ere badute. Pobrezia eta desparekotasunak borrokatzeak, ura eta saneamendua eskuratzeak, elikadura-segurtasunak, genero-berdintasunak, giza eskubideen defentsak, ekintza humanitarioak edo zerbitzu publikoak indartzeak maila guztietan erantzun koordinatuak eskatzen dituzte.

Lankidetza eta Elkartasun Funtsei esker, tokiko administrazioek metatutako esperientzia eta ezagutza eremu horretara eraman daitezke, udalerrien arteko gaitasunen trukea sustatuz eta herrialde bazkideetako tokiko erakundeak indartuz.

Udalerriaren ikuspegi hori Espainiako Lankidetzaren esparruan ere aitortu da. 1/2023 Legeak lankidetza deszentralizatuaren eta udal-lankidetzaren eginkizuna indartzen du; halaber, Estatuak CONFOCOS udalerrien Lankidetza eta Elkartasun Funtsen estatuko sare gisa eta Espainiako lankidetzaren alorreko bazkide estrategikoetako bat gisa identifikatzen du.

Sare sendotua

1.219 tokiko gobernuren atzean udalerri eta administrazio ugarik osatutako sare anitza dago. Lurralde-errealitate oso desberdinetatik abiatuta ere, borondate bera partekatzen dute: tokiko eremutik mundu bidezkoago bat eraikitzen laguntzea.

Jasandako hazkundeak erakusten du nazioarteko lankidetzara bideratutako baliabideak murrizten ari diren une honetan udalerrien konpromisoak ez duela atzera egin.

Hala, 89 toki-erakunde berri batu zaizkio sare honi bi urte eskasetan. Udalerri berriak, administrazio berriak eta lankidetzaren zerbitzura jarritako gaitasun berriak dira. Sarea honako erakunde hauek osatzen dute: 193 erakunde FAMSIri atxikita, 335 Fons Català de Cooperació al Desenvolupament-i, 121 Euskal Fondoa-ri, 202 FELCODEri, 125 Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade-ri, 57 Fons Mallorquí de Solidaritat i Cooperació-ri, 10 Fons Menorquí de Cooperació-ri, 8 Fons Pitiús de Cooperació-ri eta 168 Fons Valencià per la Solidaritat-i. Datu horiek udal-lankidetzaren ereduak lurraldean duen ezarpen zabala eta tokiko erakundeek nazioarteko elkartasunarekin eta garapenerako aliantzak eraikitzearekin duten konpromisoa islatzen dute.

1995ean sortu zen CONFOCOSentzat, bilakaera horrek berretsi egiten du udal-lankidetza deszentralizatuak politika publiko gisa duen balioa, bai eta tokiko gobernuen arteko aliantzak indartzen jarraitzearen garrantzia ere.